سوال مطرح شده را مانند دو روی سکه در نظر می گیرم. یک روی  آن خود درونی و طرف دیگر خود بیرونی است . روشن تربگویم  کاوش فرد از خود در برابر کاوش دیگران از شخص .وتاکید می کنم این پست فارغ از طرح مبحث علمی است بیشتر تبادل نظری است و لزوما دلیلی ندارد تا علمی هم باشد پس با این حساب صحبت از فلان قانون و تبصره آن نیست ... امروزاز خصوصیات یک ملت صحبت می کنم، خصوصیاتی که بر مبنای شرایط و در طول زمان بر ملت ها داده می شود . البته قبول دارم که شاید در مواردی کالبد شکافی شخصیت امری ناشایست باشد چون امکان داردطرف مقابل روی خوشی نشان ندهد ومی دانم که خلاف علم جامعه شناسی است اینکه خصوصیت یک ملت را صرفا از دیدگاه عامه بررسی کرد، بخصوص اگرچنین نقدی در مورد یک جمع باشد اهمییت بیشتری می یابد.  و آگاهم که نمی توان ونمی شود فرهنگ ها را تعمیم داد اماعلی رقم تمامی معایبی که این سبک شناختن و شناساندن دارد ،گاهی بهتر است با اولین درجه ی فوریت انجام گیرد به هر حال هر چه باشد از قدیم الایام گفته اند عیب رااز دوست شنو وخوبی زدشمن !

 دقیق یادم نیست اما فکر می کنم پریشب بود یعنی سه شنبه شب  که  مبحثی تحت همین عنوان ازبرنامه ی "نوبت شما" از کانال BBC Persian پخش شد ... بحث بسیار جالب و داغی بود... اینکه افراد با شجاعت تمام در شبکه ای  که مخاطبان آن از سرتاسر دنیا تماشاگر آن برنامه با آن همه نقد منفی در کنار نکات مثبت بوده اند بر هیجان برنامه افزوده بود. از حاشیه که بگذریم ... می رسیم به اصل مطلب .... اینکه بالاخره ایرانیان دارای چه صفاتی هستند یا اینکه یک ایرانی را چطور می توان شناخت ؟

 گفته اند برای اینکه یک فرد را بهتر بشناسی کافسیت  با آن همسایه شوی یا همسفر ، تقریبا بیست سال و اندیست که با ایرانیان هستم و با آنها زندگی می کنم . پس انتظار می رود به عنوان یک شهروند قضاوتی درست کرده باشم اگر بگویم مردمی رویایی وشاعر مسلک ، نژاد پرست وتکرو هستند . وعدم قرار گرفتن آنها در غالب گروه،نشان به این نشان که در اکثر مسابقات ورزشی ایرانی ها بیشتر در ورزش های فردی موفق اند تا جمعی . وبیشتر میل به امورفرعی دارند ... روشن تر بگویم آنها معمولا طبق این فرمول عمل می کنند یعنی هر زمان که کارها در جریان منافعشان باشد انگیزه ی انجام آن عمل در آنها تقویت می شود. احساسی و از زیر کار در رفتن ، غرور، و خود خواهی از دیگر صفاتی است به راحتی دریک تجمعی 10نفره خود را بروزمی دهدبه نظر من این صفت در بعضی از موقعیت ها جنبه های مثبی هم دارد برای مثال چنین صفتی کمک بزرگی بوده است در پیش برد اهدافشان و با تمام تهدیدهایی که از سوی جامعه جهانی متوجه آنهاست باز هم از حقشان دفاع می کنند...در واقع "انرژی هسته ی" نمادی از غرور ایرانیان است . شاید اگر از زبان چندین ایرانی نمی شنیده ام باورم نمی شد اینکه به باور آنها نیز مردمشان دارای یک صفتی به اسم "دورویی"هستند  ! تقریبا عصبانی بخصوص از دهه ی 60به بعد این ویژگی مشهودتر می شود . در مقایسه با کشورهای دیگر مردمی اند که به لحاظ روحی بیشتر حالت غمگینی و اندوه را می توان در آنها دید تا شاد بودن . مردمی به شدت اهل تعارفات هستند، اما اینکه چه میزان درصدی از این "نون غرض دادن ها" به عمل می انجامد ملاک سخنم نیست . در برخی موارد افراط گراهستند یک برهان قانع کننده ای وجود دارد که در اثبات این ادعا می توان آورد  .اینکه  در طول تاریخ تنها آدمهایی بوده اند که تا به حال مدعی این سخن اند: "هنر نزد ایرانیان است و بس !!" البته مقداری از نشانه های نارسیستی و غرور در این حرف ِ به اصطلاح "ضرب المثل" نهفته است .یادم می آید چند وقت پیش بحثی داشته ایم با چند نفری از دوستان ایرانی ام که بی ارتباط با این مبحث نیست.... یکی از دوستان اشاره ای داشت به این موضوع که" ما ایرانی ها آستانه ی تحمل پذیریمان از یکدیگر کم است و اصلا واژه ی" سوختن و ساختن " مشخصا اشاره به همین ویژگی مان دارد... دلیلش را هم این مطلب آورد که ما مدت 30 سال یا بیشتراست که در جستجوی دموکراسی هستیم بدون آن که پیدایش کرده باشیم...!"

اما صفت دیگری هست که هنوز نه از جایگاه آن اطمینان دارم و نه از نامش  ...  می توان آن را مثبت دانست یا نه ؟! کافیست چند دلیل وبرهان "صرف نظر از صحت  و سقم آن" بیاوری همین برای جلب اعتمادشان کفایت می کند نمی دانم اصطلاحاْ نامش چیست شاید"زودباوری"واژه ی مناسبی باشد. نمونه ای از این سخن را می توان به بحث کلیشه سازی های ذهنی اشاره کرد که ازاولویت های رسانه های داخلی ایران است در خصوص تخریب دولت ها و ملت ویا فلان شخصیت خاص .واز آنجایی که رسانه ها بخشی از طرز تفکر جامعه اند و مهمترازآن خواسته یا نا خواسته  شکل دهنده ی اندیشه ی مردم آن جامعه اند ...پس می توانند تفکری میلیونی را متولد کنند که مبنایی حقیقی نداشته و ندارد.  اما آنچه من در این چند سال اخیر می بینم نشان از یک پویایی ِ دورنی ِ مردم ِ ایران است تلاشی برای خروج این کلیشه های فرضی از خود...پیشنهاد می کنم در این رابطه وبلاگ "کافه وطن" را هم مطالعه کنید . 

 به جرات می گویم که به ندرت می توان در اجتماعات دیگر خصوصیات مثبتی به سبک ایرانی را یافت ...یکی از ملموس ترین ویژگی های ایرانی ها که فقط با برخورد دوسه نفر می توانید آن را کشف کنید "شیرین زبانی " آنهااست  ...در نوع ادبیاتی که در مکالمات روزمره شان  بکار می برند جدای ازمیزان تحصیلات ظرافت هایی نهفته است که زیبایی کلامشان  را دو چندان می کند . مردمی بسیار دلسوز و صد البته متحد ،که اتحاد شان را درروزهایی مثل "جشن عاطفه ها " یا " هفته نیکو کاری " یا " هفته ایتام " و ... و ... می شود دید . از دیگران و از خود ایرانی ها زیاد شنیده ام که خود را مردمی مهمان نواز می دانند ..اما به عقیده ی من اگر مهمان نوازی را در دو مقوله خانواده و اجتماع بررسی کنیم ...مهمان نوازیشان در بخش خانواده نقش پر رنگ تری دارد تا در گستره ی اجتماعی. سازگاری  با شرایط ، ویژگی است که بخصوص در زمان اخیر شاهد آن هستیم ... در یک جمله مردمی اند که در خطر جنگ طلب و درآرامش صلح پذیرند .

پ.ن:هر انسان آیینه ای است برای دیگری ...

پ.ن:یادم باشد قانون انسانیت حکم می کند هرفردی با صفات مثبت و منفی زندگی  کند .